HALK EDEBİYATI
Reklam
Armağan Büyükçapar

Armağan Büyükçapar

HALK EDEBİYATI

Halk edebiyatının başlangıcı İslamiyet öncesine kadar uzanır. Halkın zevkini karşılamak için sözlü olarak ortaya konan kendine özgü bir dili ve üslubu bulunan edebiyat koludur. 

      Özellikleri: 

§  Halk edebiyatında şiir egemen türdür.

§  Şiirlerde başlık yoktur, biçimiyle adlandırılır.

§  Konu olarak: aşk, sevgi, ölüm, hasret, doğa sevgisi, kahramanlık, zamandan şikayet işlenmiştir.

§  Şiirler “Cönk” adı verilen eserlerde toplanır.

§  Yazılı bir ürün olmayıp saz eşliğinde ve sözlü olarak söylenir.

§  Dili halk dilidir.

§  Aruz ve Hece ölçüsü kullanılır: 7’li, 8’li ve 11’li kalıplar.

§  Nazım birimi dörtlüktür.

§  Gözleme dayalı, gerçek ve somuttur.

§  Şiirler hazırlıksız söylendiğinden genellikle yarım kafiye ve redif kullanılmıştır.

Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri

a)Anonim Halk Edebiyatı                              b)Aşık Edebiyatı                       c)Tekke veTasavvuf Edebiyatı

 I.Mani                                                               I.Koşma                                                I.İlahi 

II.Ninni                                                              II.Semai                                                II.Şathiye

III.Şathiye                                                        III.Varsağı                                             III.Nefes

IV.Türkü                                                          IV.Destan                                              IV.Nutuk

V.Destan                                                        V.Leb-değmez                                      V.Devriye    

                                                                                                                                       VI.Deme

a)Anonim Halk Edebiyatı: Halkın ortak malı olan edebiyatın genel adıdır.

I. Mani:

Ø  En küçük nazım biçimidir.

Ø  7’li hece ölçüsü ve 4 dizeden oluşur.

Ø  Uyak düzeni: aaxa

Ø  1. ve 3. dizeler serbest.

Ø  2. ve 4. dizeleri uyaklı maniler de vardır: xaxa

Ø  Temel duygu ve düşüncesi son dizede ortaya çıkar.

Ø  Konusu: aşk ve diğer türlü konularda da söylenir.

Ø  Maninin değişik türleri de vardır: düz, kesik, ayaklı, yedekli ve cinaslı mani.

II.Ninni:

Ø  Annenin çocuğunu uyutmak için kendine özgü bir ezgiyle söylediği şiirdir.

Ø  Belli bir kafiye örgüsü yoktur.

Ø  Dizeler arasında tam bir ölçü birliği de görünmez.

Ø  Tek dörtlükten ve birden fazla dörtlükten oluşabilir.

Ø  7, 8 veya 9’lu hece ölçüsüyle söylenir.

 

 

 

III.Ağıt:

Ø  Ölen kişinin ardından duyulan acıyı dile getirmek için söylenen şiirlerdir.

Ø  Deprem, sel, yangın gibi doğal afetler için de ağıt söylenir.

Ø  Kendine özgü ezgi, ölçü ve uyakla söylenir: 7, 8 ve 10’lu hece ölçüsü; abab, cccb, dddb.

Ø  Ağıtın karşılığı İslamiyet öncesi edebiyatımızda sagu, Divan edebiyatında ise mersiyedir.

IV.Türkü:

Ø  Türlü ezgilerle söylenir.

Ø  İki bölümden oluşur: Bent ve bağlama (kavuştak).

Ø  Bent: Asıl sözlerin bulunduğu bölümdür.

Ø  Bağlama: Bentlerin sonunda yinelenen nakarattır.

Ø  Hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir: 7, 8 ve 11’li

Ø  Her konuda söylenir: aşk, sevgi, güzellik gibi…

Ø  Türkü, bölgelere, konulara ve ezgilerine göre değişik isimlerle anılır: Hoyrat, Oturak gibi…

Ø  Bu türün Divan edebiyatındaki karşılığı

 

V.Destan:

Ø  Kahramanlık, yiğitlik gibi konularda söylenilen şiirlerdir.

Not: Anonim Halk edebiyatının diğer ürünleri ise şunlardır: atasözü, deyim, tekerleme, bilmece ve fıkradır.

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar