Türk Ticaret Kanunu'na Göre Çek
Reklam
 Burak Doluzengin

Burak Doluzengin

Burak Doluzengin

Türk Ticaret Kanunu'na Göre Çek

11 Temmuz 2018 - 11:04

 Kıymetli evrak türü olan çek; bir bankaya hitaben yazılmış ve Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen hükümlere göre düzenlenmiş bir ödeme biçimdir.  Bir senedin çek olarak kabul edilebilmesi için üzerinde yer alan metinde, “çek” kelimesinin geçmesi gerekir. Eğer senet Türkçe’ den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelime yer almalıdır. Ticaret kanunumuza göre çek üzerinde, ödeyecek kişi olan muhatap bankanın ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Çekte bulunamayacak unsur ise faizdir. Çeke faiz koşulu konulduğu takdirde bu yazılmamış sayılır. Ayrıca çek üzerinde yer alan herhangi bir kabul kaydı da faiz koşulu gibi yazılmamış sayılır. Bir çek tedavüle çıktıktan sonra, düzenleyenin ölümü, medenî haklarını kullanma ehliyetini kaybetmesi veya iflası çekin geçerliliğini etkilemez.

Çekin İbrazı

 Çek ödemesini almak için çekin bankaya sunulmasına ibraz denir. Çek üç ayrı yere ibraz edilebilir: Hesabın bulunduğu şubeye, muhatap bankanın başka bir şubesine ve Takas Odasına.

Çekler, ödeme için muhatap bankaya sunulmalıdır. Çek muhatap banka dışında bir bankaya verilerek ibraz edilemez. Bunun istisnası çekin takas odasına ibrazıdır. İbrazın geçerli olması için süresi içinde yapılması gerekir. Bu süre, çek düzenlendiği yerde ödenecekse “10 gün”, çek düzenlendiği yerden başka bir yerde fakat aynı kıtada ödenecekse “1 ay” ayrı kıtalarda çekilip ödenecek olan çeklerde ise “3 aydır’’.  İbraz süresi, çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. Başka bir kanuni düzenleme yapılmazsa 31.12.2020 tarihine kadar çekler düzenleme tarihinden önce muhatap bankaya ibraz edilemeyecektir.  İbrazın süresinde yapılıp yapılmadığı, çekin arkasına muhatap bankaca ibraz tarihinin yazılmış olmasıyla tespit edilir. Hamil ibraz süresini geçirirse, kambiyo senedine dayalı icra takibi yapamaz. Çekin kısmi olarak karşılığı varsa, bu miktar ödenir. Kısmi ödemeyi reddeden alacaklı hamil, temerrüde düşer ve reddettiği miktar oranında müracaat hakkını kaybeder. Çek süresi içerisinde ibraz edilmez ise düzenleyen çekten cayabileceği için ayrıca ciranta ve avaliste itiraz hakkı da ortadan kalkacağı için ibraz süresine dikkat edilmelidir.

Karşılıksız çek

Karşılıksız çek bankada nakit karşılığı bulunmayan çektir. Çekin karşılıksız olduğu banka tarafından çek üstüne yazılmalıdır. İbraz edilen çek, herhangi bir sebeple ödenmediği takdirde, muhatap banka, çek üzerine “ödenmemiştir” yazarak hamiline iade eder.

Karşılıksızdır işlemi yapılması ve 6 ay içinde hamilin talepte bulunması halinde, çek hesabının sahibi gerçek veya tüzel kişi hakkında, cumhuriyet savcısı tarafından, her bir çekle ilgili olarak “çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı” kararı verilir.

Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmiş olan kişi, buna rağmen çek düzenlerse, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Hamilin başvurma hakkını kullanabilmesi için, çeki süresinde ibraz etmesi ve tamamen veya kısmen ödememe halinin resmi bir belge olan “protestoyla”, muhatabın (bankanın) ibraz gününü de gösteren çek üzerine yazacağı tarihli bir beyanıyla ya da takas odasının çek vaktinde teslim edildiği halde, ödenmediğini gösteren tarihli bir beyanıyla saptanması gerekir.

 Çek karşılıksız çıktığında başvurma yolu ile çekin ödenmemiş olan bedelini, ödenmemiş tutarın ibraz gününden itibaren işlemeye başlayacak gecikme faizini, protestonun veya buna denk olan belirlemenin ve gönderilen ihbarnamelerin giderleri ile diğer giderleri çek bedelinin binde üçünü aşmamak üzere komisyon ücretini talep edebilir. Çek karşılıksız olsa bile bankaların her bir çek yaprağı için ödemekle sorumlu oldukları bir tutar vardır. Bu tutar şu an için 1600 TL’dir.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar