İŞÇİ HAKLARI
Reklam
Yavuz Büyükçapar

Yavuz Büyükçapar

İŞÇİ HAKLARI

03 Eylül 2018 - 13:15

İşçi üreten bir ülkenin yapı taşıdır. Mal ve hizmet üretiminde işçi en alt kademede malın ve hizmetin üretilmesinde doğrudan katkı sağlayan emekçidir.

            Ancak üretimimize doğrudan katkı sağlayan bu işçilerimizin çoğu zaman hakları ihlal edilmektedir. İşte bu sebeple bu yazımda işçilerimizin haklarını öğrenmeleri ve haklarını savunabilmeleri için işçi haklarından bahsetmek istiyorum.

            Öncelikle işçi nedir?, işveren nedir? ve işyeri nedir?  bunları öğrenelim.

İşçi: Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir.

İşveren: İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlardır.

İşyeri: İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birimdir.

            Bunları öğrendiğimize göre artık işçi haklarına geçebiliriz. Bu haklar sırasıyla;

-Ücret,

-Sosyal sigorta,

-Kıdem tazminatı,

-İhbar tazminatı,

-Fazla mesai ücreti,

-Yıllık ücretli izin,

-Hafta tatili,

-Ara dinlenmesi,

-Resmi tatil ve bayram tatilleri,

-Maddi ve manevi zararların tanzimi,

-İşe iade, 

-İş arama

haklarıdır. Bunlar işçilerin hem maddi hem manevi anlamda mağdur edilmemeleri açısından son derece önemlidir.  

Yukarıda belirttiğim işçi hakları maddelerini daha detaylı bir şekilde açıklayacak olursak:

-Ücret: İşçi hakları arasında en temel haklardan biridir. İşçi maaşını/ücretini tam olarak ve zamanında alma hakkına sahiptir ve bu süreçte yaşanacak aksaklıklara karşı işçinin dava açma hakkı bulunmaktadır. Bu konuda haksızlığa uğrayan, örneğin maaşı zamanında yatırılmayan işçi, hukuki yollarla hakkını arayabilir. 

-Sosyal sigorta: En önemli işçi hakları arasında yer alan sosyal sigorta işçinin hem emekliliği noktasında hem de sağlık imkanlarından faydalanabilmesi noktasında son derece önemli bir konudur ve işçinin kendisinin yanı sıra bakmakla yükümlü olduğu kişileri de ilgilendirir. Kanunen işveren işçi çalışmaya başladığı gün itibariyle işçisinin sigortasını yaptırmak ve kesintisiz olarak sigorta primlerini yatırmak zorundadır. Deneme süresi denilerek işçilere sosyal sigorta yapılmaması kanunlara uygun değildir. 

**Ülkemizde işçi hakları ihlali noktasında sık karşılaşılan durumlardan biri de daha fazla ücret alıyor olmasına rağmen farkı elden vermek suretiyle işçinin sigortasının asgari ücret üzerinden yatırılmasıdır. Bu durum işçinin emekliliğine dönük hak kayıplarına yol açabilmektedir.

-Kıdem tazminatı: İşçilerin keyfi ya da önemsiz sebeplerle işten çıkarılmalarını engelleyen kıdem tazminatı haksız bir sebeple işten çıkarılan ya da haklı bir sebeple işinden ayrılan işçinin işverenden alacağı tazminattır. İş yerinde haksızlığa uğrayan, küfür, tehdit, hakaret gibi durumlarla karşılaşan, maaşı, primleri, ikramiyeleri ya da sigorta primleri ödenmeyen işçi, işçi hakları kapsamında iş akdini feshederek kıdem tazminatı talep edebilir. Ayrıca erkek işçiler için askerlik hizmeti ve kadın işçiler için yeni evlenmiş olmak iş akdini feshetmek için geçerli sebeplerdir ve bu kişiler kıdem tazminatı alabilir. 

-İhbar tazminatı: İşçiye işi bırakmadan belli bir süre önce; işverene de işçiyi işten çıkartmadan belli bir süre önce haber verme sorumluluğu getirir. Bu sorumluluğa uyulmadığı takdirde karşı taraf zarara uğratılmış sayılır ve ihbar tazminatı hakkı doğar.

-Fazla mesai ücreti: Genel anlamıyla normal çalışma süresini aşan mesai fazla mesaidir. Fazla mesai ücretinin ne kadar olacağı ise işçinin ücretine bağlıdır. Fazla mesai ücreti işçinin normal çalışma ücretinin iki katı olarak hesaplanmaktadır. Ayrıca işçi yaptığı fazla mesainin karşılığı olarak fazladan dinlenme talep etme hakkına da sahiptir. Toplu iş sözleşmesinde aksi bir madde yok ise işverenin talep etmesi durumunda işçi fazla mesai yapmak zorundadır.

-Yıllık ücretli izin: Aynı işyerinde bir yılı tamamlamış işçinin yıllık ücretli izin hakkı bulunmaktadır. Yıllık ücretli izin hakkı işin ne kadar süre yapıldığına bağlıdır. İşçi  hakları kapsamında yıllık izin süresi bitimini takiben dört gün ücretsiz izin hakkı da bulunmaktadır. Yıllık ücretli izin hakkının kullandırılmaması durumunda bu süreye denk gelen ücret dava açmak suretiyle talep edilebilir.

-Hafta tatili: İşçilerin en az haftada bir gün ücretli izin hakkı bulunmaktadır. Yani işverenin işçiye haftada en az bir gün dinlenme hakkı vermesi yasal olarak zorunludur. 

-Ara dinlenmesi: İşçiye gün içerisinde dinlenmesi için süre tanınması zorunludur. İşyerinde ara dinlenme süreleri, günlük çalışma saatine bağlı olarak belirlenir. Ancak bu süreler mesai süresine dahil edilmez. 

-Resmi tatiller ve bayram tatilleri: İşçinin resmi tatiller ve bayram günlerinde tatil yapma hakkı bulunmaktadır. Bu günlerde çalışan işçi misli ile birlikte ücret talep etme hakkına sahiptir. 

-Maddi-manevi zararların tazmini: İş süresince işçinin başına gelebilecek kazalar için işçinin maddi-manevi tazminat talep etme hakkı vardır. İşçi, iş kazası sonucunda ortaya çıkan maddi zararlarının giderilmesini talep edebilir. Tedavi giderleri, işçinin çalışamayacağı süre boyunca yaşayacağı ekonomik kayıplar, kaza sonucu meydana gelen iş gücü kaybı talep edilebilir. Kaza sonucu işçinin ölümü halinde de işçinin varisleri tarafından cenaze masrafları, ölümünden önceki tedavi giderleri ve ölüm dolayısıyla yaşanacak gelir kaybı talep edilebilmektedir. İşçi kaza sonucu yaşadığı acı ve psikolojik sıkıntılar için kendisi, eğer işçi ölmüş ise yakınları, yaşadıkları üzüntü için manevi tazminat davası açabilir. 

-İşe iade hakkı: Haklı bir sebep olmaksızın işten çıkarılan işçi işe geri alınması talebiyle dava açabilir. İlgili mahkeme durumu değerlendirerek kararını verir ve işçiyi haklı bulması durumunda belli bir süre içerisinde işçinin yeniden işe alınmasını emreder. Aksi durumunda işçinin zararını ortadan kaldıracak bir miktar para ödenmesine karar verilir. 

-İş arama hakkı: İşveren işçiye işten çıkarıldığını bildirdikten sonra iş arama izni vermek zorundadır. Bu iş arama izni iş saatleri içerisindedir ve herhangi bir ücret kesintisi yapılamaz. 

            En önem verilen işçilik hakları ana hatlarıyla böyledir. Okuyan, öğrenen, haklarının bilincinde olan bir işçi olursanız kandırılamaz ve hakkınızı alırsınız. Hakkınızı ertelemeyin.

 

                                                                                              Av. Yavuz BÜYÜKÇAPAR 

 

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar