Ç. SÖZCÜK TÜRLERİ

İSİMLER: Varlıkları karşılayankelimelerdir.

 a)- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler

Ø Tekil İsim: Sayıca tek:Çöl, kum, taş…

Ø Çoğul İsim: Sayıca çok:Çöller, kumlar, taşlar…

Ø Toplulukİsmi: Şeklen tekil; anlamca çoğul: Millet, ordu…

b)-Varlıkların Verilişlerine Göre İsimler

Ø Özel İsim: Dünyada tekolan varlıkları karşılayan isimlerdir: Türkiye…

Ø Cins İsim: Dünyada tekolmayan varlıkları karşılayan isimlerdir: Ağaç…

c)-Varlıkların Oluşlarına Göre İsimler

Ø  Somut İsim: Okulun bahçesinde ağaçlar vardı.

Ø  Soyut İsim: Yalnızlıken çok korktuğu şeydi.

ç)-Yapılarına Göre İsimler

Ø Basit İsim: Hiçbir “YAPIMEKİ” almamış isimlerdir: Kalem…

Ø Türemiş İsim: Mutlaka“YAPIM EKİ” almış isimlerdir: Kalemlik…

Ø Bileşik İsim: İkikelimenin birleşip kalıplaşması sonucu oluşan isimlerdir. Şu dört şekildenbiriyle yapılır:

ANAYASA      MİRASYEDİ        ÇEKYAT       KAHVERENGİ

Not:“YAPIM EKİ”, eklendiği kelimenin anlamını değiştirendir: Göz - lük – çü… “ÇEKİM EKİ”, eklendiğikelimenin anlamını değiştirmez: Göz –ler…

Not: Bir kelimedeönce “YAPIM EKİ” daha sonra ise “ÇEKİM EKİ” gelir.

Not: Kelime köküile türeyen kelime arasında bir anlam ilişkisi olmalıdır: Sarı – şın – lar.

İsimTamlamaları: En az iki ismi “İYELİKBAĞLANTISI” içerisinde meydana getirdiği tamlamadır.

·        Birincisine “TAMLAYAN”, ikincisine “TAMLANAN” denir.

·        Tamlayan (-ın, in, un, ün, nın, nin, nun, nün);Tamlanan (-ı, i, u, ü, ları, leri, ası, esi).

·        “NEYİ” sorusu ile bulunur.

·        Tamlayan “-im” ekini alabilir. Bu olay sadece “BEN veBİZ” zamirlerinde görülür.

·        Bazan da “-dan, den” eki de tamlayanda görülür. Fakattamlayan çoğul eki alacak ve tamlanan da belgisiz zamir olacak.

·        Dört gruba ayrılır: “belirtili, belirtisiz, zincirlemeve takısız isim tamlaması.”

·        Belirtiliİsim Tamlaması: Tamlayan ile Tamlananın bulunduğu tamlamalara denir.

·        Tamlayan ile Tamlanan arasına kelime ya da kelimegrubu girebilir.

·        Tamlayan ile Tamlanan yer değiştirebilir.

·        Tamlayan zamir olduğunda söylenmeyebilir. Buna“Tamlayanı Düşmüş İsim Tamlaması” denir.(ONUN, BENİM).

·        Belirtisizİsim Tamlaması: Tamlayanın ek almamış haline denir.

·        Zincirlemeİsim Tamlaması: En az üç kelimeden oluşur.

·        Takısız İsimTamlaması: Tamlananın “NEYDEN” yapıldığını ya da “NEYE”benzediğini bildirir.

 

YORUM EKLE

banner16

banner15